Kasımın ikinci yarısında Çivril yollarında bilenin bildiği bir manzara vardır. Römorku tepeleme dolu traktörler, yol kenarına düşmüş birkaç topraklı pancar, kantar önünde sırasını bekleyen üreticiler. Ova hasattan çıkmış, kış kapıya dayanmış ama pancarın işi henüz bitmemiştir.
Bu yıl da öyle. Haber20'de dün okuduk: Çivril ve çevresinde 140 bin ton şeker pancarı bekleniyor. Ama haberde beni asıl düşündüren rakam değil, rakamın altındaki değişim oldu. Özellikle Işıklı tarafında meyvecilik öne çıktıkça pancar tarlaları daralıyor. Mevcut kotanın Çivril'de kalması için de çalışmalar sürüyor.
Kota dediğin emanet
İHA'ya yansıyan açıklamaya göre Çivril Ziraat Odası'nın verdiği bilgiler şöyle: Bölge şefliğinin toplam kotası 150 bin ton, bunun 60 bin tonu Çivril'e ait. Karayahşiler, Sökmen ve Kocayaka mahallelerinde üretim hâlâ yoğun. Üreticiler taşıma masrafını azaltmak için pancarı doğrudan Uşak Şeker Fabrikası'na gönderiyor. Ton fiyatı prim dahil 3 bin 720 lira olarak açıklanmış. Kantar 30 Kasım'a kadar açık, hava şartlarına göre bu sürenin uzaması da gündemde.
Kota kelimesi kulağa kuru ve resmî gelir. Köylü içinse anlamı başkadır. Kota, bir ilçenin "ben bu üründe varım" deme hakkıdır ve bir kez elden çıkınca kolay kolay geri gelmez. Bu yüzden kotayı Çivril'de tutma çabasını yalnız bir sezonluk hesap olarak görmüyorum. Bence bu, ilçenin tarım hafızasını koruma gayreti.
Pancarın bir de gözden kaçan bağları var. Aynı açıklamaya göre üreticiye yüzde 20 oranında küspe veriliyor. Yani tarladan çıkan pancar fabrikadan küspe olarak ahıra döner, ahırdaki hayvan da gübresiyle yeniden tarlaya. Pancar tek başına bir ürün değil, bir döngünün halkasıdır. Bu ova yıllarca o döngüyle dönmüştür.
Bahçenin de hakkı var
Öte yandan Işıklı'daki çiftçiye "neden meyveye döndün" diye sitem etmek bize düşmez. Toprağın sahibi de alın terini döken de odur, hesabını da en iyi o bilir. Meyve bahçesi kurmak sabır ister, ilk hasada kadar yıllarca emek ister. Buna girişen üretici bir şey görmüş, bir umut bağlamıştır. Hem Çivril'in meyvesi bu kentin sofrasına zaten yabancı değil.
Bence mesele birini öbürüne tercih etmek değil. Mesele, değişimin rüzgâr nereden eserse oraya doğru mu olacağı, yoksa bilerek ve planlanarak mı yapılacağı. Bir ovada herkes aynı anda aynı ürüne yönelirse bugünün umudu yarının kaygısına dönebilir. Herkes pancardan çekilirse de kota gider, fabrikayla yıllar içinde kurulan bağ zayıflar. İkisi arasında akıllı bir denge kurulabilir, ama bu yük yalnız üreticinin sırtına bırakılmamalı.
Çivril Kaymakamlığı'nın tanıtım sayfasında da yazdığı gibi Çivril, yüzölçümüyle Denizli'nin en büyük ilçesi ve Büyük Menderes ovasının içinden geçiyor. Bu kadar geniş bir toprak tek renge mahkûm değil. Bir yanda bahçeler çiçek açarken öbür yanda pancar tarlaları kasımda kantara yol alabilir. Ovanın zenginliği zaten bu çeşitlilikten gelir.
Biz Denizlililer genellikle tekstili, bezi, ihracatı konuşuruz, haklı olarak da. Ama bu şehrin sofrasına şekerini, meyvesini, zeytinini koyan bir de ovalar var. Çivril'in pancarı, Çal'ın üzümü, bereketli geçen yılıyla Buldan'ın zeytini... Hepsi aslında aynı sorunun farklı yüzleri: Toprakla bağımızı neyle ve nasıl sürdüreceğiz?
Kantar bu ayın sonunda kapanacak. Yeni ekim dönemi geldiğinde Çivril'in çiftçisi tarlasına ne ekeceğine yine kendisi karar verecek. Yeter ki bu kararı verirken yalnız kalmasın. Ziraat odası, ilgili kurumlar ve kooperatifler aynı masaya oturursa hem bahçeye hem pancara yer açan bir ova mümkün.
Peki ya biz kentliler? Marketten aldığımız bir paket şekerin ya da bir kilo elmanın hangi ovadan, kimin emeğiyle geldiğini en son ne zaman düşündük?

Okur yorumları 0
Yorumlar editör onayından sonra yayımlanır. Kişisel bilgi, hakaret veya reklam içeren yorumlara yer verilmez.