Çınar altında oturanların en sık kurduğu cümlelerden biridir: "Bu yaştan sonra..." Arkası değişir ama başı hep aynıdır. Bu yaştan sonra okunur mu, bu yaştan sonra yola çıkılır mı, bu yaştan sonra yeni bir şeye başlanır mı? Cümle soru gibi kurulur ama çoğu zaman cevabı içindedir. Kapıyı açmak için değil, kapatmak için söylenir.

Bu hafta Çameli'den gelen bir haber o kapıyı usulca araladı.

Haber20'de okuduk. Çameli'de yaşayan, iki çocuk ve iki torun sahibi 65 yaşındaki Emriye Günel ehliyetini almış. Hikâyenin tuzu biberi de şurada: Eşi ona "Bu yaştan sonra ehliyet alamazsın" demiş. Emriye Teyze de tartışmaya girmemiş, kimseyi ikna etmeye uğraşmamış. Eşinden habersiz sürücü kursuna yazılmış. Gerisini de bildiğimiz yollardan, herkes gibi derslere girip sınavlardan geçerek tamamlamış.

Haberi okuyunca yüzünüzde bir gülümseme belirdiyse yalnız değilsiniz. Bu gülümsemenin içinde biraz da kendimize dair bir mahcubiyet var bence.

Cümlenin ağırlığı

"Bu yaştan sonra" lafını kötü niyetle söyleyen pek olmaz. Çoğu zaman sevgiden, endişeden, korumak isteğinden çıkar. Emriye Teyze'nin eşi de büyük ihtimalle onu üzmek için değil, yorulmasın, zorlanmasın diye söylemiştir. Bizim Denizli'de sevgi biraz böyle gösterilir. Sert bir cümleyle, kaygısını saklayarak.

Ama iyi niyetle söylenen söz de insanın omzuna yük olur. Hele bir ömür boyu başkalarının işini yetiştirmiş, çocuk büyütmüş, torun sevmiş, tarlaya bağa koşmuş kadınlarımız için bu cümle çoğu zaman son nokta gibi işler. Hayatın bir yerinde birileri sizin yerinize karar verir: Artık öğrenme çağın geçti.

Oysa aynı günlerde kentin başka köşelerinden de benzer bir ses geliyordu. 14 Kasım Dünya Diyabet Günü'nde Büyükşehir Belediyesi, Emekli Evim'de 65 yaş ve üzeri hemşehrilerimize diyabet eğitimi verdi. Haberde onlara "ulu çınarlar" deniyordu, ne güzel bir benzetme. Çınarın yaşı ilerledikçe gölgesi genişler, dalları yeni sürgün vermeye devam eder. Bir sınıfta oturup kan şekerini, beslenmesini, kendi bedenini yeniden öğrenen bir büyüğümüz, "bu yaştan sonra" lafına sessizce itiraz ediyor demektir.

Babadağ'dan gelen haber de aynı hikâyenin öbür ucuydu. Anaokulu minikleri huzurevini ziyaret etmiş, bir masal anlatıcısının ağzından Atatürk'ün hayatını büyükleriyle birlikte dinlemişler. Bir yanda hayata yeni başlayanlar, öbür yanda uzun bir ömrün birikimini taşıyanlar aynı masalın başında. Öğrenmenin bir yaşı olmadığını bundan daha iyi ne anlatır?

Direksiyon kimde?

Emriye Teyze'nin hikâyesinde beni en çok düşündüren şey, direksiyonun kendisinden çok kimin elinde olduğu sorusu.

Yaşlandıkça hayatımızın direksiyonunu yavaş yavaş başkalarına bırakıyoruz. Çocuklarımız doktor randevumuzu alıyor, torunlarımız telefonumuzu ayarlıyor, komşular "sen otur, biz hallederiz" diyor. Bunların hepsi güzel, hepsi şefkat. Ama arada bir insanın kendi kararını kendisinin vermesi, kendi yolunu kendisinin seçmesi de lazım. Belki çarşıya, belki bağa, belki de sadece kızının evine gidecek bir yol.

Kimse yanlış anlamasın, ehliyet ciddi bir iştir. Yolda hepimizin güvenliği var, kuralları ve sınavları da boşuna konmamış. Emriye Teyze de zaten bir kestirme aramamış. Herkes neyse o yoldan geçmiş, sırasını beklemiş, sınavını vermiş. Kimseden ayrıcalık istememiş, yalnızca kendisine de bir şans tanınmasını istemiş.

Çameli bir Sakin Şehir. Ağır akan zamanın, telaşsız hayatın, yerinde durmanın değerini bilen bir ilçe. Belki de orada yaşayan biri en iyi bilir, yavaş olmak durmak demek değildir. Emriye Teyze yavaş ama emin adımlarla gitmek istediği yere gitmiş.

Şimdi o eve bir düşünün. Bir sabah Emriye Teyze anahtarı alıyor, belki eşine "Hadi, seni ben götüreyim" diyor. Ben o sahnede bir yenilgi görmüyorum. Biraz gurur, biraz şaşkınlık, epey de gülüşme görüyorum. Belki de en çok sevinen, bir zamanlar "alamazsın" diyen eştir, kim bilir.

Bu hafta sonu evde, sofrada, çay ocağında biri "bu yaştan sonra" diye söze başlarsa bir an durup Çameli'yi hatırlayalım. Belki annemizin, babamızın, komşu teyzenin içinde yıllardır söylemeye çekindiği küçük bir hayal vardır. Bir enstrüman, bir dil, bir yolculuk, belki sadece bir okuma yazma kursu.

Ya biz? Hangi hayalimizi "bu yaştan sonra" diyerek rafa kaldırdık ve o rafın tozunu almak için kimden izin bekliyoruz?